Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/impact-is-geen-vrijbrief-voor-minder-financiele-transparantie/r/3BaVXPijQNhRSl, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht
Impact is geen vrijbrief voor minder financiële transparantie
- jaarverslagen
22-10-2026
In de goededoelensector klinkt een roep om de focus op beheer- en wervingskosten los te laten en te vervangen door 'impactmodellen'. Maar hoewel het inzichtelijk maken van maatschappelijke resultaten waardevol is, mag dit nooit een rookgordijn worden om het zicht op de werkelijke financiële doelmatigheid te ontnemen. Daarom pleit Stichting Donateursbelangen voor het behoud van objectieve, controleerbare cijfers voor de gever.
Aanleiding voor deze discussie is een recent artikel in De Wereld van Filantropie ("Studie: goede doelen scoren goed op beheer- en wervingskosten"). Daarin bepleiten onderzoekers van de Radboud Universiteit en vertegenwoordigers van toezichthouder CBF dat de maatschappelijke discussie niet langer over kosten en doelbestedingspercentages zou moeten gaan. Volgens het CBF is data over doelbestedingen "niet zaligmakend" en werkt de toezichthouder aan een nieuw impactmodel om de "prikkel op kosten" weg te nemen.
Impact meten is mooi, maar kent risico's
Natuurlijk is het voor donateurs interessant om te weten wat een organisatie maatschappelijk daadwerkelijk bereikt en wat de effectiviteit van een goed doel is. Maar realistisch gezien is het meten van impact buitengewoon ingewikkeld. Zonder strakke, universele kaders ontstaat al snel het risico dat er 'appels met peren' worden vergeleken. Een concrete hulpverleningsactie laat zich immers niet op dezelfde manier meten als een langdurig lobbytraject en de menstruatieproducten die het Armoedefonds via menstruatieproducten uitgiftepunten, zogenaamde MUP's, gratis beschikbaar stelt haalt deze mensen, hoe goed dit initiatief ook is, niet uit de armoedegrens, het verlicht wel.
Wanneer de sector de nadruk volledig verschuift van harde objectieve financiële cijfers naar subjectieve impactverhalen, ontstaat het gevaar dat er een schijnwerkelijkheid wordt gecreëerd waarin verantwoording steeds vrijblijvender wordt.
Wat laten de werkelijke cijfers (2019–2025) zien?
Dat de controle op financiële doelmatigheid keihard nodig blijft, blijkt uit de data-analyses die Stichting Donateursbelangen heeft uitgevoerd op de officiële CBF-erkenningsgegevens over de periode 2019–2025:
- Stijgende kostendruk op particuliere baten: In 2019 ging 44,8% van de particuliere baten op aan de combinatie van wervings- en voorlichtingskosten. In 2025 is dit opgelopen tot maar liefst 49,9%. Inmiddels gaat dus gemiddeld de helft van elke ingelegde particuliere euro op aan werving en voorlichting.
- Het 'waterbed-effect' tussen werving en voorlichting: De gerapporteerde wervingskosten ten opzichte van particuliere baten lijken op papier met 22,7% zeer stabiel (22,2% in 2019). De voorlichtingskosten stijgen in diezelfde periode echter van 22,7% naar 27,2%.
Weliswaar worden deze kosten ook deels gemaakt voor andere batenkanalen (zoals overheidssubsidies, bedrijfssponsoring, loterijen of nalatenschappen), maar dat verandert niets aan de structurele trend. Doordat huidige boekhoudregels (zoals Richtlijn RJ 650) het toelaten dat gecombineerde publiekscampagnes voor een groot deel worden toegerekend aan 'voorlichting' (wat telt als doelbesteding), wordt voorlichting in de praktijk steeds vaker een boekhoudkundig instrument om wervings- en merkuitgaven te verhullen.
Doelmatigheid en effectiviteit gaan hand in hand
Geld dat onnodig weglekt aan inefficiënte werving of verhulde marketingcampagnes, kan niet meer aan de daadwerkelijke doelstelling worden besteed. Donateurs hebben geen behoefte aan een sector die minder transparant wordt onder het mom van 'impact', maar hebben recht op het volledige, open en eerlijke verhaal over elke gedoneerde euro. Iedere euro die een gever doneert, kan immers maar één keer worden uitgegeven. Hoe doelmatiger en efficiënter een organisatie werkt, hoe minder van die euro weglekt, en hoe meer centen er overblijven om daadwerkelijk maatschappelijke impact en effectiviteit te realiseren.
Het inruilen van financiële verantwoording voor een subjectief impactmodel maakt de goededoelensector niet transparanter, maar verhult juist het eerlijke financiële verhaal. Voor Stichting Donateursbelangen is het helder: doelmatigheid en effectiviteit zijn geen tegenpolen, ze gaan hand in hand en moeten blijvend naast elkaar bestaan.
Onze oproep
Stichting Donateursbelangen roept de Raad voor de Jaarverslaggeving (werkgroep RJ 650) in een e-mail op om in de richtlijnen verplicht te stellen dat goede doelen hun totale campagnekosten én de exacte verdeelsleutel tussen wervingskosten en voorlichting volledig transparant in het jaarverslag opnemen.
Bron op basis waarvan dit blogitem is geschreven: wereldvanfilantropie.
Bijlage(n)
-
Jordan van Bergen
Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen
"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."
Terug naar alle blogitems