Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/hoe-goed-is-het-goede-doel-kwf-kankerbestrijding/r/mQ0dCW9CuvV2a3, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht

Hoe goed is het goede doel: KWF Kankerbestrijding?

27-08-2026

KWF Kankerbestrijding is een Nederlandse stichting die zich, sinds de oprichting in 1949 als Koningin Wilhelmina Fonds, inzet tegen kanker. KWF financiert wetenschappelijk onderzoek, zet zich in voor preventie en voorlichting, en ondersteunt mensen die kanker hebben of hebben gehad. Met een jaaromzet van rond de € 200 miljoen (2025) waarvan zo'n € 158 miljoen via particuliere giften binnenkomt is het een van de grootste goede doelen van Nederland. KWF heeft de ANBI-status, waardoor giften aan KWF voor particuliere gevers fiscaal aftrekbaar kunnen zijn van de inkomstenbelasting. Dit is afhankelijk van drempelbedragen of een vastgelegde periodieke schenking.

Stichting Donateursbelangen analyseert goede doelen op basis van hun officiële jaarverslagen en het CBF-Erkenningspaspoort. Dit keer: KWF Kankerbestrijding, op basis van de jaarverslagen 2019 t/m 2025 en verwerkte schriftelijke reacties vanuit KWF en het CBF naar aanleiding van vragen die wij hen in het kader van hoor en wederhoor hebben voorgelegd.

TL;DR (in het kort)

Kerncijfers KWF Kankerbestrijding op basis van het laatst bekende jaarverslag (boekjaar 2025)

Ter vergelijking, 2024: baten € 204.875.000, doelbesteding € 187.978.000, wervingskosten € 26.580.000, organisatiekosten € 2.536.000.

Vergelijking met het eerste onderzochte jaarverslag (2019)

(Tip voor mobiel: veeg de tabel naar links om alle kolommen te zien.)

Kerncijfer 2019 2025 Verandering Trend
Inkomsten € 185.254.000* € 200.170.000 +8,1% ↑
Doelbesteding € 191.198.000 € 189.644.000 -0,8% ↓
Wervingskosten € 23.917.000 (12,91% v/d baten) € 23.206.000 (11,59% v/d baten) -3,0% in euro's, -1,3 procentpunt ↓
Organisatiekosten € 5.683.000 (3,07% v/d baten) € 3.079.000 (1,54% v/d baten) -45,8% in euro's, -1,5 procentpunt ↓
Personeel 224 medewerkers** 182,7 fte -18,4% ↓
Eigen vermogen € 82.231.000 € 160.674.000 +95,4% ↑
Jaarresultaat verlies € 13,1 mln (circa) verlies € 3,3 mln verlies 74,5% kleiner ↑

* Inclusief een eenmalige boekhoudkundige bate van € 33,3 miljoen door een stelselwijziging in de waardering van nalatenschappen. Zonder deze post bedroegen de baten in 2019 circa € 152.000.000, wat de stijging naar 2025 op +31,7% zou brengen in plaats van +8,1%.

** Het jaarverslag 2019 spreekt van "224 medewerkers" (hoofden), niet van fte; dit is niet volledig dezelfde meeteenheid als de 182,7 fte van 2025.

Opvallend: de organisatiekosten zijn in zes jaar tijd bijna gehalveerd, het eigen vermogen is bijna verdubbeld, en het personeelsbestand kromp met bijna een vijfde, terwijl inkomsten en vermogen juist groeiden. De doelbesteding blijft vrijwel gelijk, mede door de vertekenende eenmalige bate in de 2019-inkomsten.

Vijf centrale vragen

1. Hoeveel gaat er per 100 euro effectief naar het goede doel?
Volgens KWF's eigen "geefeuro" 86,9 cent (2024: 85,8; 2019: 84). Dit cijfer zet totale doelbesteding af tegen totale baten en maakt geen onderscheid tussen voorlichting en directe onderzoeks- of zorgbesteding, zie Transparantie.

2. Wat is de ideologische oorsprong?
Opgericht in 1949 als Koningin Wilhelmina Fonds. Een seculier Nederlands gezondheidsfonds zonder religieuze of politieke grondslag, gericht op onderzoek, preventie en patiëntenondersteuning.

3. Belangrijkste realisatie van het afgelopen jaar?
Mede door KWF gefinancierd onderzoek toonde na tien jaar follow-up aan dat borstwandbestraling voor een grote groep patiënten geen overlevingsvoordeel oplevert, wat onnodige nabehandeling kan voorkomen.

4. Grootste tegenslag of mislukking?
Een jaarverlies van € 3,3 miljoen in 2025, vooral door een daling van de (van nature schommelende) nalatenschapsbaten na een uitzonderlijk sterk 2024. KWF koos er in 2025 ook zelf voor om minder uitgebreid te rapporteren over wervingsresultaten en impact in het jaarverslag zelf.

5. Score: is steun aan deze organisatie het waard?
7,5 / 10. Financieel gezond, structureel dalende kosten, aantoonbare wetenschappelijke impact en een goedkeurende accountantsverklaring. Wat de score drukt: KWF geeft expliciet aan voorlichtingcijfers ook in de toekomst niet apart te willen publiceren in jaarverslagen. Hierdoor is niet bekend welke campagnekosten toegerekend worden aan wervingskosten en voorlichtingsgeld. Zelfs het CBF bleek de eigen cijfers hierover te hebben misgeïnterpreteerd, zie Transparantie. Daarnaast ontbreken concrete donateursaantallen.

Transparantie

A. Voorlichtingskosten door de jaren heen. In 2019 noemde KWF nog expliciet € 7,4 miljoen aan voorlichtingskosten (tellen mee als doelbesteding). Dat cijfer is nooit meer teruggekeerd. Desgevraagd bevestigt KWF dat voorlichting geen aparte kostenpost meer is, maar inmiddels verspreid zit over "Speerpunten" (bijvoorbeeld preventie) en "Instellingsfinancieringen & Samenwerkingsverbanden" (bijvoorbeeld bijdragen aan Gezondheidsfondsen voor Rookvrij). KWF geeft aan dit bewust niet apart te willen berekenen en publiceren, omdat dit "een extra berekening zou betekenen zonder daadwerkelijk meer inzicht te bieden."

Op het CBF-Erkenningspaspoort sprong de betreffende post van € 8,58 miljoen in 2023 naar € 80,77 miljoen in 2024 en € 56,78 miljoen in 2025. Na onze vragen hierover erkent het CBF zelf dat dit een eigen fout is: het CBF interpreteert en categoriseert de doelbestedingsposten uit de jaarrekening zelfstandig, KWF hanteert die indeling zelf niet, en die eigen interpretatie leidde bij KWF tot een andere uitkomst dan voorheen. Een intern controlesignaal had dit moeten opvangen, maar deed dat niet. Het CBF benadrukt dat deze fout de andere kostenposten (fondsenwerving, bestuur & administratie) niet beïnvloedt.

Dit is de kern van het probleem: als de officiële toezichthouder de eigen jaarcijfers van een goed doel al niet correct kan interpreteren, en jarenlang een bijna tienvoudige, foutieve stijging publiceert zonder dit zelf op te merken, dan is het voor een individuele donateur helemaal onmogelijk om dit spoor te volgen. Een schatting op basis van de laatst bekende, wél kloppende verhouding (2023) komt uit op circa 8% van de particuliere baten aan voorlichting, ofwel ruim € 12 tot 13 miljoen in 2025, maar dit blijft een schatting van derden, geen door KWF gepubliceerd cijfer.

B. Aantal donateurs en vrijwilligers. In het jaarverslag 2019 noemt KWF nog concreet "100.000 vrijwilligers en 1 miljoen donateurs". Latere jaarverslagen (2022 t/m 2025) gebruiken alleen vage termen: "miljoenen Nederlanders", "1 op de 6 huishoudens". Desgevraagd blijkt KWF de cijfers wél paraat te hebben: in 2025 waren er minimaal 939.000 actieve donateurs (652.000 structureel, 230.000 sponsors van actievoerders, 57.000 eenmalig) en minimaal 31.000 vrijwilligers (18.000 collectanten, 13.000 actievoerders), naast een onbekend aantal niet-geregistreerde vrijwilligers. KWF geeft ook aan het aantal collectevrijwilligers jaarlijks aan het CBF door te geven, terwijl het CBF-paspoort dit desondanks als "Onbekend" registreert, een tweede discrepantie tussen wat een goed doel aanlevert en wat het CBF publiceert.

KWF kán deze cijfers dus wel degelijk geven, maar kiest ervoor ze niet uit eigen beweging in het jaarverslag op te nemen. Dat is een keuze, geen onmogelijkheid.

C. Beter of slechter geïnformeerd? Op beide bovenstaande punten is KWF sinds 2019 minder specifiek geworden in het jaarverslag zelf, niet meer, terwijl blijkt dat de onderliggende cijfers wel degelijk beschikbaar zijn. De informatievoorziening ín het jaarverslag is dus verslechterd, ook al valt de daadwerkelijke beschikbaarheid van de cijfers, mits je er rechtstreeks naar vraagt, mee.

D. Zijn de jaarverslagen onderling goed vergelijkbaar? Nee, niet goed. KWF geeft aan dat de wijziging van 2019 naar 2020 volgde uit een aanpassing van de bedrijfsvoering en doelstellingen, en dat de wijziging van 2023 naar 2024 "enkel de benaming" betrof, zonder wijziging in de onderliggende rekenmethode. Die toelichting verklaart niet waarom de gerapporteerde post daardoor bijna vertienvoudigde, en evenmin waarom zelfs het CBF deze knip verkeerd interpreteerde. Ook KWF's eigen stelling dat een omrekentabel tussen oude en nieuwe categorieën "geen toegevoegde waarde" zou hebben, wordt door de praktijk weersproken: die vergelijkbaarheid faalde aantoonbaar, zelfs bij de toezichthouder zelf.

E. Doet KWF mee aan het toerekenen van wervingskosten aan voorlichting? Ja, deels. KWF bevestigt een beleid waarbij het primaire doel van een campagne bepalend is: is dat voorlichting, bewustwording of een maatschappelijke doelstelling, dan telt de campagne als doelbesteding; staat de geef-vraag centraal, dan telt hij als werving. Op de vraag hoeveel euro hierdoor in 2024 en 2025 vanuit doelbesteding aan (deels wervende) campagnes is toegerekend, vergelijkbaar met de € 7,4 miljoen die in 2019 nog expliciet werd genoemd, geeft KWF geen bedrag. KWF verwijst tweemaal alleen naar de goedkeurende accountantsverklaring en de toetsing door het CBF, zonder de vraag zelf te beantwoorden.

Is een totaalbedrag voorlichting, en het aandeel daarvan gefinancierd via wervingscampagnes, te herleiden uit de gedeelde jaarverslagen? Nee. KWF bevestigt zelf dat voorlichting geen aparte, optelbare kostenpost meer is, en dat het berekenen daarvan "een extra berekening zou betekenen zonder daadwerkelijk meer inzicht te bieden." Zonder die berekening door KWF zelf zijn noch het totaalbedrag, noch het percentage daarvan afkomstig uit wervingsgerelateerde campagnes, voor een buitenstaander uit de huidige jaarverslagen te reconstrueren.

Oproep aan KWF vanuit Stichting Donateursbelangen: publiceer in komende jaarverslagen weer een concreet, controleerbaar bedrag voor voorlichtingskosten, gescheiden van institutionele financiering en van wervingscampagnes, en verduidelijk zelf, direct in het jaarverslag, wat een naamswijziging van een kostenpost precies wel en niet verandert. Voor Nederlands grootste goede doel is dat een kleine stap die de rapportage aanzienlijk transparanter maakt, zowel voor donateurs als voor de eigen toezichthouder.

De cijfers over zeven jaar op een rij

(Tip voor mobiel: veeg de tabel naar links om alle kolommen te zien.)

Jaar Inkomsten Uitgaven Doelbest. Werving % Beheer % Eigen verm. Aandeel part.
2019185,3*220,8191,212,91%3,07%82,284%
2020150,899,772,214,31%3,94%123,187%
2021147,4138,7114,413,34%3,14%153,989%
2022158,6170,1144,813,58%2,40%106,380%
2023180,3164,4138,412,70%1,68%144,980%
2024204,9217,1188,012,97%1,24%164,082%
2025200,2215,9189,611,59%1,54%160,779%

* Bedragen in miljoenen euro. Werving % en Beheer % zijn als percentage van de inkomsten. 2019 bevat een eenmalige boekhoudkundige bate van € 33,3 miljoen; zonder die post bedroegen de reguliere baten circa € 152,0 miljoen.

Wervings- en beheerskosten dalen structureel over de hele periode; het eigen vermogen groeide van € 82,2 naar € 160,7 miljoen. Tegelijk werd, zoals hierboven beschreven, de uitsplitsing van doelbesteding minder transparant, niet meer.

Wat we niet konden analyseren

Bij een latere, vergelijkbare analyse van een ander goed doel (Stichting Armoedefonds) bleek het mogelijk om twee aanvullende kengetallen te berekenen die bij KWF niet uit te werken zijn, niet omdat de uitkomst ongunstig zou zijn, maar omdat de daarvoor benodigde basisinformatie in KWF's jaarverslagen ontbreekt.

Wervingskosten per netto donateurtoename. Dit kengetal zet de wervingskosten van een jaar af tegen de daadwerkelijke, netto groei van het donateursaantal dat jaar, en laat zo zien wat het kost om de donateursbasis daadwerkelijk te laten groeien. KWF noemt een concreet donateursaantal alleen in het jaarverslag 2019 ("1 miljoen donateurs"); in latere jaarverslagen ontbreekt een vergelijkbaar, jaarlijks cijfer volledig. Het enige latere getal (minimaal 939.000 actieve donateurs in 2025) kwam pas los via hoor-en-wederhoor, niet uit het jaarverslag zelf, en is vermoedelijk op een andere manier geteld. Met twee onderling niet vergelijkbare, incidentele cijfers is geen betrouwbare jaar-op-jaar reeks te maken.

Gevoeligheidsanalyse zonder de voorlichtingstoerekening. Dit kengetal herberekent wat het wervingspercentage zou zijn als campagnekosten volledig als werving worden geteld, in plaats van deels als voorlichting. Dit vereist een gerealiseerd voorlichtingsbedrag én de onderliggende kostenuitsplitsing als vertrekpunt. Bij KWF ontbreekt al de eerste stap: er is geen gerealiseerd voorlichtingsbedrag in het jaarverslag te vinden, en KWF gaf desgevraagd zelfs expliciet aan dit niet apart te berekenen. Zonder een basisgetal is er niets om deze herrekening op toe te passen.

Conclusie

KWF Kankerbestrijding is financieel gezond, degelijk bestuurd en aantoonbaar wetenschappelijk relevant. Direct bevraagd blijkt KWF bovendien over gedetailleerdere cijfers te beschikken, donateurs, vrijwilligers, allocatiecriteria, dan er in de jaarverslagen worden gedeeld. De belangrijkste bevinding van dit onderzoek is echter dat zelfs het CBF, de zelfgereguleerde toezichthouder goed doen, de jaarcijfers van KWF verkeerd bleek te interpreteren, en dit twee jaar lang ongemerkt publiceerde op het Erkenningspaspoort. Wanneer de toezichthouder de jaarverslagen al niet correct kan lezen, kan een individuele donateur dat evenmin. Zolang KWF blijft weigeren een apart, controleerbaar voorlichtingscijfer te publiceren, blijft dit risico bestaan, niet alleen voor donateurs, maar ook voor het toezicht zelf.

Bronnen

Jaarverslagen KWF Kankerbestrijding (static.cbf.nl):
2025 · 2024 · 2023 · 2022 · 2021 · 2020 · 2019

CBF-Erkenningspaspoort KWF Kankerbestrijding (cbf.nl):
2025 · 2024 · 2023 · 2022 · 2021 · 2020 · 2019

Overige bronnen:

Disclaimer

Deze analyse is een onafhankelijke publicatie van Stichting Donateursbelangen, gebaseerd op openbaar beschikbare jaarverslagen en CBF-Erkenningspaspoorten. Deze analyse beoordeelt financiële transparantie, efficiëntie en consistentie op basis van deze bronnen; zij zegt niets over de daadwerkelijke effectiviteit of impact van de programma's van KWF Kankerbestrijding, dat vergt ander soort onderzoek dan wij hier doen. De toegekende score is een redactionele weging van Stichting Donateursbelangen, geen cijfer dat door anderen exact is na te rekenen. Deze tekst is door mensen opgesteld en met behulp van AI aangepast/verbeterd. Wij besteden veel zorg aan de juistheid van de gebruikte cijfers en citaten, maar aanvaarden geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden of onvolledigheden in deze analyse. Lezers worden aangemoedigd om de genoemde bronnen zelf te raadplegen en te controleren. Feitelijke onjuistheden kunnen gemeld worden via info@donateursbelangen.nl.

Bijlage(n)

Jordan van Bergen

Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen

"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."

Terug naar alle blogitems

Media lightbox dialog. Press left and right arrow keys to navigate, Home key to go to the first item, and End key to go to the last item.

cbf-kwf.jpg

Media lightbox dialog. Press left and right arrow keys to navigate, Home key to go to the first item, and End key to go to the last item.